Phương pháp SMED - Single Minute Exchange of Die | Ví dụ

Phương pháp SMED (Single Minute Exchange of Die), tạm dịch “Thay khuôn trong vài phút” hay “Chuyển đổi nhanh” đã được xây dựng cho công nghiệp sản xuất

Nói đến đua xe Công thức 1 (Formula One), còn gọi là Thể thức 1 hay F1, rất nhiều người trong chúng ta (đặc biệt đa số fan hâm mộ của loại đua này là nam giới!) đều liên tưởng ngay đến các cuộc đua ngạt thở với tốc độ cực cao, đến hơn 300 km/h, liên tục trong gần 2 giờ.

Tuy nhiên, với tôi, điểm ấn tượng nhất không phải là tốc độ, cũng không phải là những khúc cua độc đáo của đường đua, … mà là màn trình diễn nhịp nhàng gần như hoàn hảo của đội hỗ trợ tại các PitStop!

Đa số chúng ta đã từng hoặc đang dùng xe mô tô, gắn máy để đi lại hàng ngày và chắn chắn không ít lần, chúng ta đã phải mang xe ra tiệm để thay lốp và xăm. Thế bạn có nhớ người thợ thường mất bao lâu để thay lốp và xăm cho bánh xe sau không? Thường thì không dưới 15 phút. Nếu bạn đang sử dụng ô tô, hãy nhớ lại lần gần đây nhất mình mất bao nhiêu lâu để thay một lốp bị thủng bằng lốp dự phòng? Thường thì cũng không dưới 10 phút. Thời gian ít hơn này một phần là nhờ hầu hết ô tô đều được chuẩn bị sẵn cả bộ mâm, lốp dự phòng để thay.

Phương pháp SMED (Single Minute Exchange of Die)

Trở lại với F1, trong gần 2 giờ đua, nhiều lần các tay đua phải dừng xe tại các PitStop để thay lốp và bơm thêm xăng. Nếu mỗi lốp chỉ mất 5 phút thôi, tuần tự 4 lốp, rồi 5 phút bơm xăng nữa thì một chiếc xe phải dừng 25 phút. Thời gian chết đến gần 1/5 cho mỗi cuộc đua ~120 phút là quá nhiều, mọi người đều nhận ra, nên tất cả các đội đều đã áp dụng tiến hành song song việc thay 4 lốp và bơm xăng. Thế là tổng thời gian giảm từ 25 phút còn 5 phút. Thật ấn tượng nhưng cũng quá đơn giản!

Tuy nhiên, các đội cũng không hài lòng với kết quả đó mà luôn tìm kiếm sự cải tiến. Xác định việc phải tháo 4-5 con bù long để tháo cả bánh xe ra, rồi lại siết 4-5 con bù long lại chiếm quá nhiều thời gian. Một cải tiến quan trọng đã được thực hiện: cải tiến lại việc lắp ghép bánh xe vào trục bằng khớp nối nhanh mà chỉ cần siết 1 bù long! Thế là thời gian thay một bánh xe từ 5 phút trước đây chỉ còn 2 phút!

Thực tế, nhiều cải tiến khác cũng đã được thực hiện và hiện nay, đã có những đội thay cả 4 bánh xe chỉ trong … 2.3 giây! Trong một cuộc đua xe với tốc độ có thể lên đến 360km/h, 1 phút 6km, 1 giây 100m thì mỗi giây tiết kiệm được đã góp phần làm cho xe của đội mình đi trước được 100m. Một khoảng cách như dài vô tận nếu so sánh với việc chỉ hơn thua vài cm ở đích đến là đã thay đổi hoàn toàn kết quả cuộc đua.

Phương pháp SMED (Single Minute Exchange of Die)

Trong các doanh nghiệp sản xuất,đặc biệt là hàng tiêu dùng nhanh FMCG cũng vậy, việc rút ngắn thời gian thay khuôn (đúc nhựa, cắt dập, nhảy size của may mặc chẳng hạn) hoặc đổi kích cỡ sản phẩm (từ chai 500ml sang 1500ml trong ngành giải khát, từ cỡ chai 200ml sang 800ml, túi 500g sang 2000g trong hóa phẩm …) giúp thời gian “máy chết” ngắn hơn, giảm thời gian nhân công ngồi không chờ việc hơn, chi phí khấu hao máy móc ít hơn, nhiều sản phẩm được sản xuất ra hơn, đáp ứng nhanh, nhiều và chính xác (On Time, In Full) hơn các đơn hàng của Sales, … sẽ mang lại cho doanh nghiệp một lợi thế vượt trội trong cuộc đua cạnh tranh trên thị trường.

Phương pháp SMED (Single Minute Exchange of Die), tạm dịch “Thay khuôn trong vài phút” hay “Chuyển đổi nhanh” đã được xây dựng cho công nghiệp sản xuất cùng với cách các đội hỗ trợ đã áp dụng trong các cuộc đua xe F1, với 4 nguyên tắc chính như sau:

1. Loại bỏ: những thay đổi không thực sự cần thiết. Ví dụ có thật cần thiết phải siết cả 5 bù long không? Thay bằng thiết kế khớp nối nhanh với 1 bù long sẽ giảm thời gian siết và mở bù long

2. Chuyển sang “bên ngoài”: Cần ghi nhớ rằng, điểm chính của Chuyển đổi nhanh không chỉ là làm tất cả mọi việc trong thời gian ngắn hơn khi xe đã dừng mà chuyển công việc “bên trong” ra “bên ngoài” khoảng thời gian xe dừng, là thực hiện công việc trước hoặc sau khi dừng xe. Ví dụ thợ máy thường mất nhiều thời gian tìm kiếm và chuẩn bị dụng cụ, phụ tùng thay thế trong khi xe đã dừng. Nếu dụng cụ và phụ tùng được chuẩn bị từ trước, cả cụm lốp và mâm xe, và được tổ chức chuyển ra tận PitStop trước một cách hợp lý, một lượng lớn thời gian dừng xe đã được tiết kiệm.

3. Đơn giản hoá "bên trong": Bất cứ công đoạn nào không thể loại bỏ hoặc chuyển ra “bên ngoài” thì cần suy nghĩ cách cải tiến để làm đơn giản hơn, nhanh hơn. Máy vặn ốc/vít tốc độ cao, con đội nâng xe tự động, bơm xăng tốc độ cao, nắp bình xăng khiểu plug-in

4. Không đổi: trong trường hợp không thể cải tiến, đơn giản hóa, các công đoạn này sẽ được giữ nguyên. Lốp xe được chế tạo, lựa chọn loại phù hợp để phải thay ít lần hơn trong một cuộc đua

Với chương trình này, nhà máy sẽ trở nên linh hoạt hơn với lượng sản xuất tối thiểu (minimum run) của mỗi đợt chạy giảm xuống, thời gian chờ (lead-time) từ khi Sales đặt hàng đến khi có hàng ở trung tâm phân phối cũng ngắn lại, nhà máy có thể sản xuất gần như đồng thời sản xuất nhiều dòng sản phẩm, nhiều kích cỡ sản phẩm, … với hiệu quả chuyển đổi tốt hơn, để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao và đa dạng của thị trường, của khách hàng.

Và như vậy, SMED là một tiền đề để các doanh nghiệp triển khai Lean Manufacturing (Sản xuất Tinh gọn), một triết lý, một phương pháp sản xuất tiên tiến đang là kim chỉ nam cho rất nhiều doanh nghiệp sản xuất muốn tiến lên Sản xuất Đẳng cấp Thế giới (World Class Manufacturing).

Bạn muốn triển khai Lean? Hãy bắt đầu với SMED! 

Nguồn: Vietnam World Class Manufacturing